Tematy prezentacji maturalnych z języka polskiego 2009/2010

1. LITERATURA
   1. Motyw snu i widzenia. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów literackich.
   2. Dziecko – istota bezbronna czy mały buntownik? Scharakteryzuj kreacje dzieci w wybranych tekstach literackich.
   3. Porównaj różne modele miłości w poezji polskiego renesansu i baroku. Przywołaj wybrane teksty np. M. Reja, J. A. Morsztyna , M. Sępa Szarzyńskiego , D. Naborowskiego.
   4. Konflikty pokoleniowe w utworach literackich. Omów temat na wybranych przykładach.
   5. Miłość jako doświadczenie w biografii bohaterów romantycznych i pozytywistycznych. Omów motyw , analizując wybrane utwory np. A. Mickiewicza, J. Słowackiego, Z. Krasińskiego, B. Prusa, E. Orzeszkowej, H. Sienkiewicza .
   6. Oddziaływanie wzorów literackich na życie jako temat literatury XIX wieku. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów np. A. Mickiewicza, B. Prusa, Z. Krasińskiego, J. Słowackiego.
   7. Przyroda – bliska, zdumiewająca, tajemnicza ? Przestaw problem, odwołując się do utworów literackich różnych epok.
   8. Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Rozwiń temat na wybranych przykładach.
   9. Omów i zinterpretuj różnorodne funkcje motywu „Teatru świata” w wybranych utworach literackich od starożytności do współczesności np. w twórczości Platona, J. Kochanowskiego, W. Szekspira, C. K. Norwida, B. Prusa, S. Wyspiańskiego, J. C. Korzeniowskiego.
   10. Kamienica jako przestrzeń życiowa człowieka. Analiza i interpretacja zagadnienia na podstawie wybranych przykładów z literatury polskiej XIX i XX wieku.
   11. Świat wyobraźni ludowej i jego rola w poezji polskiej XIX i XX wieku. Omów zagadnienie, analizując utwory A. Mickiewicza i B. Leśmiana.
   12. Bunt przeciw totalitaryzmowi. Odwołując się do wybranej literatury polskiej po 1939 roku (np. poezja K. K. Baczyńskiego, T. Gajcego, G. Herling Grudziński „Inny świat”, H. Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem”) , przedstaw i zinterpretuj manifestowanie sprzeciwu.
   13. Człowiek walczący ze złem – omów zagadnienie, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową.
   14. Cierpienie zawinione i niezawinione. Omów funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze, odwołując się do wybranych utworów.
   15. Poeta – obserwator czy sędzia, współtworzący wartości moralne swojego czasu ? Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich.
   16. Kult młodości w literaturze romantycznej. Porównaj i zinterpretuj różne realizacje tego tematu np. u A. Mickiewicza, J. Słowackiego, J. W. Goethego.
   17. Tragizm młodości w obliczu zagrożenia wojennego. Przestaw młodych bohaterów zmierzających się z wojenną rzeczywistością ukazanych w twórczości np. K. K. Baczyńskiego, T. Borowskiego, R. Bratnego, A. Kamińskiego, J. Andrzejewskiego.
   18. Data urodzenia w dużym stopniu determinuje los człowieka. Zinterpretuj sąd, analizując sytuacje i postawy bohaterów literackich dwóch epok.
   19. Motyw drogi i jego funkcje w tekstach wybranych autorów polskich. Opracuj temat, analizując teksty np. A. Mickiewicza, J. Słowackiego, C. K. Norwida, S. Żeromskiego, J. C. Korzeniowskiego.
   20. Przedstaw i zinterpretuj motyw exegi monumentum w literaturze polskiej (np. w twórczości J. Kochanowskiego, A. Mickiewicza,, J. Słowackiego, C. Miłosza, W. Szymborskej.)
   21. Dekalog różnych bohaterów literackich. Opracuj temat, analizując wybrane utwory np. J. Kochanowskiego, D. Naborowskiego, S. Żeromskiego, H. Sienkiewicza, A. Camus, T. Borowskiego, H. Krall.
   22. Rycerz i rycerskość . Różne formy kreacji tego motywu w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych tekstów literackich.
   23. Zbrodnia i zbrodniarz. Przedstaw wizerunki oprawców oraz ich sposób prezentowania, odwołując się do wybranych przykładów z literatury polskiej i obcej.
   24. Rola kostiumu historycznego w utworze literackim. Omów na wybranych przykładach.
   25. Bohaterowie literaccy jako czytelnicy. Odwołaj się do wybranych przykładów z literatury polskiej i obcej.
   26. Anioły i anielskość. Różne formy kreacji tego motywu w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych tekstów literackich.
   27. Etos inteligenta i jego demaskacja. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich.
   28. Personifikacje zła w literaturze. Porównaj sposoby ich ukazania i funkcje, jakie pełnią w wybranych utworach literackich.
2. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI
   1. Biblia jako źródło inspiracji w literaturze i sztukach plastycznych różnych epok Przedstaw zjawisko, analizując wybrane utwory literackie i z innych dziedzin sztuki (np. S. Wyspiański, J. Kasprowicz, J. Kochanowski, T. Różewicz, Michał Anioł, H. Memling, J. Malczewski)
   2. Motyw tańca śmierci (dance macabre) w literaturze i malarstwie. Przedstaw jego najważniejsze realizacje.
   3. ”Kino autorskie” – jak rozumiesz ten termin wobec odniesieniu do twórczości Wajdy ? Omów wybrane filmy.
   4. Sztuka wobec niewyrażalnego. Omów i zinterpretuj funkcje symbolu w literaturze i sztukach plastycznych wybranych epok.
   5. „Ogrody przedziwne” w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw zagadnienie, analizując wybrane dzieła literackie i malarskie.
   6. S. Wyspiański- artysta wszechstronny. Rozważ zagadnienie, przywołując i analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne tego artysty.
   7. Od Adama do Batmana. Ukaż różnorodne modele męskości w danej epoce w literaturze i innych tekstach kultury.
   8. Przywołując wybrane przykłady, wskaż rolę inspiracji biblijnych we współczesnej literaturze (np. poezja T. Różewicza, ks. J. Twarowskiego, E. Stachury, proza T. Konwickiego) i filmie (np. A. Wajdy, K. Kieślowskiego)
   9. Przywołując wybrane przykłady, omów rolę inspiracji mitologicznych we współczesnej literaturze i filmie . (np. u Z. Herberta, E. Brylla, S. Grochowiaka, T. Różewicza, C. Miłosza oraz wybranym filmie polskim lub zagranicznym)
   10. Funkcje alegorii w literaturze i sztuce. Rozważ temat, odwołując się do wybranych przykładów.
   11. Motyw szaleństwa i jego funkcje w literaturze i sztuce. Przedstaw najciekawsze , Twoim zdaniem, realizacje tego tematu.
   12. Od „Zielonego Balonika” do kabaretu „Ani mru mru”- stare i nowe oblicze polskiego kabaretu. Omów problem, odwołując się do wybranych tekstów.
   13. Przedstaw różne koncepcje piękna ludzkiego ciała ukazane w literaturze i sztuce. Analiza celowo dobranych tekstów.
   14. Kicz i dzieło sztuki. Omów istotę dzieła i wskaż cechy kiczu na przykładzie analizy wybranych utworów literackich, malarskich, muzycznych.
   15. Porównaj różne obrazy powstań narodowych w XIX wieku, analizując, różnorodne teksty kultury np. E. Orzeszkowej, J. Słowackiego, A. Mickiewicza, S. Żeromskiego, obrazy A. Grottgera oraz realizacje filmowe.
   16. Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze i sztuce. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych przykładach.
   17. Konszachty z nieczystymi siłami. Przedstaw najciekawsze realizacje tego tematu w wybranych tekstach kultury.
   18. Brzydota w literaturze i innych dziedzinach sztuki – przekora, nowa estetyka czy moda ? Zanalizuj celowo dobrany materiał.
   19. Motyw Exegi monumentum i jego funkcje w literaturze i malarstwie . Przedstaw najciekawsze, Twoim zdaniem, realizacje.
   20. Obraz Żyda w literaturze i sztuce polskiej na przestrzeni wieków.
3. JĘZYK
   1. Tak mówią bohaterowie literaccy. Omów język wybranych postaci ze szczególnym uwzględnieniem cech ujawniających ich przynależność środowiskową i charakter.
   2. Zapożyczenia we współczesnej polszczyźnie. Omów problem i przedstaw zasadność stosowania zapożyczeń z języka angielskiego.
   3. Funkcja komizmu językowego w wybranych utworach oświecenia i romantyzmu. Dokonaj analizy wybranych utworów np. Bajki i Satyry I. Krasickiego, komedie A. Fredry, „Pan Tadeusz” A. Mickiewicza.
   4. Specyfika języka użytkowników Internetu. Omów zagadnienie na podstawie zgromadzonego materiału językowego literatury przedmiotu.
   5. Język współczesnej prasy młodzieżowej. Omów na konkretnych przykładach różne rodzaje błędów językowych, z którymi się można spotkać.
   6. Język jako instrument walki o władzę. Zanalizuj wybrane materiały wyborcze.
   7. Mowa zakochanych w epoce staropolskiej i dziś. Dokonaj analizy i porównania wybranych przykładów.
   8. Mowa zakochanych w romantyzmie, neoromantyzmie i dziś. Dokonaj analizy i porównania wybranych przykładów.
   9. Eksperymenty językowe i ich funkcja w poezji lingwistycznej. Przedstaw na wybranych przykładach.
   10. Listy różnych epok. Porównaj język i styl przykładów epistolografii z kilku okresów literackich. Wskaż przyczyny różnic słownictwa, frazeologii i składni.
   11. Funkcje „skrzydlatych słów” w tekstach mówionych i pisanych. Dokonaj analizy wybranych przykładów.
   12. Dawna i współczesna sztuka epistolarna. Dokonaj analizy porównawczej listów z różnych epok.
   13. Język nagłówków prasowych. Dokonaj analizy języka, wyjaśnij, jaki obraz świata kreują.
   14. Jakie są źródła i przyczyny błędów językowych we współczesnej polszczyźnie? Analiza zgromadzonego materiału językowego.
   15. Styl felietonów wybranego publicysty. Zanalizuj wybrane teksty.
   16. Didaskalia. Omów funkcję tekstu pobocznego w dziele dramatycznym w oparciu o dwa wybrane utwory.